Boko Haram Örgütü

Boko Haram örgütünün ortaya çıkışını öğrenmek için biraz geriye dönüp bakmak lazım. Son 40 50 yıla baktığımızda İslam coğrafyası hep savaşlarla anılmış, yabancı güçlerin işgaline uğramıştır.

Bu olaylar birçok bölgede müslümanları derinden etkilemiş, devletlerin yabancı işgaline karşı yeterince güçlü olamaması çeşitli grupların ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Yaşanan bu işgal ve savaşlar Nijerya’da bulunan müslümanları da derinden etkilemiş, tam da bu dönemde bölgede derin bir hitabet gücü olan Muhammed Yusuf ön plana çıkmaya başlamıştır.

Yusuf ve ona destek verenler İslam coğrafyasının bu sıkıntılarını halka anlatmaya başlamış, ve zaman içersinde geniş halk kitlelerine de ulaşmayı başarmışlardır. İdeolojik olarak selefi olan Yusuf ve destekçilerinin faaliyetleri Nijerya hükümetini rahatsız etmiş ve hükümet, 2009 yılında operasyon yaparak Yusuf’u öldürmüştür.

Ancak Yusuf’un ölmesi ideolojiyi yok etmemiş ve yeni örgüt lideri Ebubekir Şetau seçilerek faaliyetlerine devam etmişlerdir.

Ortaya Çıkış

Boko Haram Nijerya’nın Borno eyaleti merkezde olmak üzere Nijerya, Nijer, Çad ve Kamerun sınırının kesiştiği, Müslümanların çoğunlukta yaşadığı bölgede ortaya çıkmıştır. Uluslararası alanda “Boko Haram” adıyla bilinen örgütün resmi adı “Cemaatu Ehlü’s-Sünne Li’d-Dava ve’l-Cihad ala-Menheci’s-Selef” yani “Selef Yöntemi Üzerine Ehl-i Sünnet Davet ve Cihat Cemaati”dir.

Örgütün Boko Haram olarak tanınmasının nedeni kurucusu olarak bilinen Muhammed Yusuf’un kurguladığı ideolojik söylemin temelindeki Batılı eğitim almanın haram olduğu iddiasıdır. “Boko Haram” ifadesi örgütün etkin olduğu bölgede konuşulan Hausa dilinde “Batılı eğitim haramdır” anlamına gelmektedir.

Amaç

Örgütün temel dini ve siyasi anlatısı Selefiliğin “şeriat” ve “cihat” merkezli yorumu çerçevesinde inşa edilmiştir:

1. Sekülerizm, demokrasi ve partilerin din dışı sayıldığı “tağut” kavramı

2. Batılı eğitim ve Batılılaşma karşıtlığı

3. İslam dışı hükümetler için çalışmanın haram olduğu

4. Kendilerine yönelik Haricilik iddialarını reddetmek temel söylemlerini oluşturmaktadır.

Faaliyetler

Örgüte katılanların büyük bölümü Kuzey Nijerya’dan olmakla birlikte Nijerya’nın farklı bölgeleri ve Kamerun, Çad, Nijer ve Sudan’dan da gelenler bulunmaktadır. Örgütün bu ülkelerde ortaya çıkmasına olanak sağlayan en büyük sebep bölgede birbirine yakın din, dil ve kültür anlayışı olmasıydı.

Özellikle Nijerya’da düzenli bir siyasi anlayış olmaması örgütün yayılmasına olanak sağladı. Örgüt, 2002 ile 2009 yılları arasında halkı hedef almayan daha çok devleti hedef alan saldırılar yaparken 2009 ile 2015 yılları arasında kilise, cami, devlet binaları, aktivistler, siyasi kişiler vs gibi her türlü saldırıyı yaptı. 2015 yılında güvenlik güçlerinin operasyonları sonucu kısmi olarak zayıflayan örgüt, 2017 yılından itibaren tekrar saldırılarını yoğunlaştırdı.

Örgüt lideri olan Ebubekir Şetau, yayınladığı ses kaydıyla “Biz Buradayız” mesajı vererek yapılacak olan tüm saldırıları üstlendiğini açıkladı. Örgüt, 2015 yılına kadar ideolojik olarak Taliban ve el-Kaide yanlısı iken, zayıflamaya başladığı 2015 yılında DAEŞ lideri Bağdadi’ye biat etmiştir.

Örgüt içerisinde ilerleyen zamanlarda uygulamada yaşanan ihtilaflar nedeniyle bölünme olmuş ve “Ensaru” adında yeni bir örgüt daha ortaya çıkmıştır. Nijerya’da daha çok aktif olan örgüt, komşu ülkelerde de varlığını göstermiştir, özellikle Çad, bölgede örgüte karşı ana operasyon bölgesi olarak seçilmiştir.

Fransa, bu bölge üzerinden faaliyet yürüterek operasyonlarını sürdürüyor. Suriye ve Irak’ta DAEŞ’in köşeye sıkıştırılmasıyla birlikte Boko Haram, Afrika kıtasındaki faaliyetlerini arttırarak devam etti.

Örgüt, günümüzde de eylemlerini sürdürmeye devam ediyor. 2016 yılından sonra daha çok intihar saldırısı ve insan kaçırma ile gündeme gelen örgüt, güvenlik güçlerine de saldırmaya devam ediyor. Güvenlik uzmanlarına göre Boko Haram şu ana kadar 30 bin kişiyi öldürdü, 2.5 milyon kişiyi de yerinden etti.

Yakup Işıklı

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial
Open chat
Merhaba
Size nasıl yardımcı olabiliriz?